{"id":2363,"date":"2021-09-15T13:59:55","date_gmt":"2021-09-15T11:59:55","guid":{"rendered":"https:\/\/elemelingua.com\/andrzej-gawronski-1885-1927-genialny-polski-poliglota\/"},"modified":"2022-03-23T12:37:18","modified_gmt":"2022-03-23T11:37:18","slug":"andrzej-gawronski-1885-1927-genialny-polski-poliglota","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/elemelingua.com\/pl\/andrzej-gawronski-1885-1927-genialny-polski-poliglota\/","title":{"rendered":"ANDRZEJ GAWRO\u0143SKI (1885-1927) \u2013 GENIALNY POLSKI POLIGLOTA"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"has-black-color has-text-color has-medium-font-size\"><span style=\"font-family: Raleway; font-weight: 400; color: var(--tcb-skin-color-4);\">Andrzej Gawro\u0144ski <meta charset=\"utf-8\"\/><span style=\"font-family: Raleway; font-weight: 400; color: var(--tcb-skin-color-4);\">urodzi\u0142 si\u0119 w Genewie w 1885 roku<\/span><\/span>. <span style=\"font-family: Raleway; font-weight: 400; color: var(--tcb-skin-color-4);\">Polski poliglota by\u0142 synem Franciszka Rawity Gawro\u0144skiego, pisarza, historyka i dziennikarza, oraz Antoniny z Mi\u0142kowskich. Mia\u0142 siostr\u0119 i dw\u00f3ch braci. <meta charset=\"utf-8\"\/><span style=\"font-family: Raleway; font-weight: 400; color: var(--tcb-skin-color-4);\">Gawro\u0144ski<\/span> nie by\u0142 przyk\u0142adnym uczniem.<\/span> <span style=\"font-family: Raleway; font-weight: 400; color: var(--tcb-skin-color-4);\">Na jego \u015bwiadectwach szkolnych widnia\u0142a adnotacja: \u201eNaganne maniery z powodu nieustannej zabawy\u201d. Z drugiej strony jego siostra wspomina\u0142a, \u017ce \u200b\u200bposiada\u0142 \u201edu\u017c\u0105 \u0142atwo\u015b\u0107 pisania i uk\u0142adania poezji\u201d.<\/span><\/p>\n\n<h2 id=\"h-the-discovered-talent-of-a-special-young-polyglot\"><span style=\"font-family: Raleway; color: var(--tcb-skin-color-4);\">Jak odkryto talent wyj\u0105tkowego, m\u0142odego poligloty<\/span><\/h2>\n\n<p><span style=\"font-family: Raleway; font-weight: 400; color: var(--tcb-skin-color-4);\">Kiedy Andrzej Gawro\u0144ski mia\u0142 dziesi\u0119\u0107 lat, dosz\u0142o do ciekawego zdarzenia, kt\u00f3re ujawni\u0142o jego niezwyk\u0142e zdolno\u015bci pami\u0119ciowe. Pewnego dnia jego ojciec odkry\u0142, \u017ce ch\u0142opiec nie odrobi\u0142 zadanych lekcji, tzn. nie nauczy\u0142 si\u0119 pewnej liczby czasownik\u00f3w nieregularnych z podr\u0119cznika gramatyki j\u0119zyka niemieckiego. Na reprymend\u0119 ch\u0142opiec odpowiedzia\u0142 krn\u0105brnie: \u201eWielka rzecz! Zaraz si\u0119 naucz\u0119\u201d. Nied\u0142ugo potem wr\u00f3ci\u0142 i wyrecytowa\u0142 bez zaj\u0105kni\u0119cia wszystkie czasowniki. By\u0142o ich \u2013 od \u201ebecken\u201d do \u201ezwingen\u201d \u2013 ok. 10 stron! Ojciec do ko\u0144ca \u017cycia nie zapomnia\u0142 tej chwili. <\/span><\/p>\n\n<p class=\"has-black-color has-text-color\"><span style=\"font-family: Raleway; font-weight: 400; color: var(--tcb-skin-color-4);\">Gdy Andrzej Gawro\u0144ski mia\u0142 ok. 12 lat, mieszka\u0142 w <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Przemy%C5%9Bl\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Przemy\u015blu <\/a>i ucz\u0119szcza\u0142 do miejscowego gimnazjum. Miasto zamieszkiwa\u0142a w\u00f3wczas du\u017ca spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u017cydowska. M\u0142ody cz\u0142owiek zdo\u0142a\u0142 opanowa\u0107 alfabet hebrajski i przyswoi\u0107 du\u017cy zas\u00f3b form tego j\u0119zyka. Dokona\u0142 tego dzi\u0119ki temu, \u017ce przerysowywa\u0142 hebrajskie napisy z szyld\u00f3w sklepowych, a od koleg\u00f3w \u017byd\u00f3w uzyskiwa\u0142 interesuj\u0105ce go wyja\u015bnienia. Braki uzupe\u0142nia\u0142, studiuj\u0105c zbiorek psalm\u00f3w drukowanych w j\u0119zyku hebrajskim i polskim.<\/span><\/p>\n\n<p class=\"has-black-color has-text-color\"><span style=\"font-family: Raleway; font-weight: 400; color: var(--tcb-skin-color-4);\">Przyjaciele i znajomi wielokrotnie opowiadali o niezwyk\u0142ej pami\u0119ci Gawro\u0144skiego. Wiele lat p\u00f3\u017aniej, gdy Andrzej by\u0142 ju\u017c studentem, mia\u0142o miejsce nast\u0119puj\u0105ce zdarzenie. We Lwowie w kawiarni Schneidera toczy\u0142 si\u0119 sp\u00f3r mi\u0119dzy kilkoma bawi\u0105cymi tam literatami na temat wiersza \u015bw. Teresy &#8222;<a href=\"https:\/\/es.wikisource.org\/wiki\/Vivo_sin_vivir_en_m%C3%AD\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Vivo sin vivir en <meta charset=\"utf-8\"\/><span style=\"font-family: Raleway; font-weight: 400; color: var(--tcb-skin-color-4);\">m\u00ed<\/span><\/a>&#8222;, przet\u0142umaczonego na j\u0119zyk polski. Nagle wchodzi do kawiarni Andrzej Gawro\u0144ski, pod\u00f3wczas jeszcze student. Dyskutuj\u0105cy prosz\u0105 go o rozstrzygni\u0119cie sporu, 'gdy\u017c on wszystko wie&#8217;, dodaj\u0105 \u017cartobliwie. Gawro\u0144ski w odpowiedzi recytuje ca\u0142\u0105 gloss\u0119 \u015bw. Teresy w oryginale, tj. w j\u0119zyku kastylijskim\u201d.<\/span><\/p>\n\n<p><span style=\"font-family: Raleway; font-weight: 400; color: var(--tcb-skin-color-4);\">M\u0142ody polski poliglota by\u0142 bardzo aktywnym cz\u0142owiekiem. Je\u017adzi\u0142 konno, p\u0142ywa\u0142, wios\u0142owa\u0142; ju\u017c w latach szkolnych nieustannie czyta\u0142 ksi\u0105\u017cki i prace naukowe. Podr\u00f3\u017ce za granic\u0119 do W\u0142och, Szwajcarii, Niemiec i Francji wykorzystywa\u0142 do praktycznego u\u017cywania nowo poznanych j\u0119zyk\u00f3w i uczenia si\u0119 nowych dialekt\u00f3w.<\/span><\/p>\n\n<h2 id=\"h-languages-as-a-means-to-learn-about-other-cultures\"><span style=\"font-family: Raleway; color: var(--tcb-skin-color-4);\">J\u0119zyki s\u0142u\u017cy\u0142y mu do poznawania innych kultur<\/span><\/h2>\n\n<p class=\"has-black-color has-text-color\"><span style=\"font-family: Raleway; font-weight: 400; color: var(--tcb-skin-color-4);\">Gawro\u0144ski zawsze uczy\u0142 si\u0119 j\u0119zyk\u00f3w, aby dzi\u0119ki nim poznawa\u0107 tradycje, histori\u0119 i mentalno\u015b\u0107 innych narod\u00f3w. Dzi\u0119ki wieloletniemu wysi\u0142kowi i ogromnej ciekawo\u015bci \u015bwiata orientowa\u0142 si\u0119 doskonale w r\u00f3\u017cnych dziedzinach wiedzy.<\/span><\/p>\n\n<p class=\"has-black-color has-text-color\"><span style=\"font-family: Raleway; font-weight: 400; color: var(--tcb-skin-color-4);\">Poza j\u0119zykoznawstwem i orientalistyk\u0105 pasjonowa\u0142y go: psychologia, filozofia, religioznawstwo, historia literatury, historia, socjologia etc. Prof. Kazimierz Nitsch mawia\u0142 o nim: \u201eGdy si\u0119 pr\u00f3buje okre\u015bli\u0107, gdzie by\u0142o g\u0142\u00f3wne j\u0105dro jego zainteresowa\u0144, dochodzi si\u0119 do wniosku, \u017ce jedno jedyne tylko da si\u0119 zrobi\u0107 ograniczenie: by\u0142 humanist\u0105\u201d.<\/span><\/p>\n\n<p class=\"has-black-color has-text-color\"><span style=\"font-family: Raleway; font-weight: 400; color: var(--tcb-skin-color-4);\">Warto te\u017c wspomnie\u0107 o wielkim zami\u0142owaniu polskiego poligloty do poezji. Pozwala\u0142a mu si\u0119 odpr\u0119\u017cy\u0107, a zarazem dostarcza\u0142a nowego materia\u0142u do jego bada\u0144 j\u0119zykoznawczych. Samodzielnie przet\u0142umaczy\u0142 m.in. \u201e<a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Rubaiyat_of_Omar_Khayyam\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Rubajjaty<\/a>\u201d (czterowiersze) perskiego naukowca i literata Omara Chajjama (1048-1131).<\/span><\/p>\n\n<h2 id=\"h-how-many-languages-did-he-know\"><meta charset=\"utf-8\"\/><span style=\"font-family: Raleway; color: var(--tcb-skin-color-4);\">Jak wiele j\u0119zyk\u00f3w zna\u0142?<\/span><\/h2>\n\n<p class=\"has-black-color has-text-color\"><span style=\"font-family: Raleway; font-weight: 400; color: var(--tcb-skin-color-4);\">Ludzie cz\u0119sto pytali Gawro\u0144skiego o liczb\u0119 znanych mu j\u0119zyk\u00f3w. Zwykle odpowiada\u0142: \u201eNie liczy\u0142em\u201d. Kiedy\u015b jednak, ci\u0105gle dopytywany o to przez pewnego natr\u0119ta, powiedzia\u0142 zniecierpliwiony: \u201eM\u00f3wi\u0119 i pisz\u0119 w czterdziestu j\u0119zykach, rozumiem za\u015b i czytam w oko\u0142o stu\u201d. <\/span><\/p>\n\n<p class=\"has-black-color has-text-color\"><span style=\"font-family: Raleway; font-weight: 400; color: var(--tcb-skin-color-4);\">Prof. Eugeniusz S\u0142uszkiewicz pozna\u0142 go osobi\u015bcie, najpierw b\u0119d\u0105c jego uczniem, a potem asystentem. Wed\u0142ug niego Gawro\u0144ski pozna\u0142 co najmniej 60 j\u0119zyk\u00f3w i dialekt\u00f3w. Zachowane r\u0119kopisy i ksi\u0105\u017cki, na marginesach kt\u00f3rych notowa\u0142 obja\u015bnienia i uwagi dowodzi\u0142y nie tylko, \u017ce czyta\u0142 w tych wszystkich j\u0119zykach, ale te\u017c pos\u0142ugiwa\u0142 si\u0119 nimi czynnie. <\/span><\/p>\n\n<p><span style=\"font-family: Raleway; font-weight: 400; color: var(--tcb-skin-color-4);\">Wed\u0142ug S\u0142uszkiewicza, Gawro\u0144ski z pewno\u015bci\u0105 w\u0142ada\u0142: wedyjskim, sanskrytem, pali, prakrytami (wymieni\u0142 m.in. maharastri, magadhi, sauraseni), j\u0119zykami nowoindyjskimi (hindi, hindustani, bengali, pend\u017cabi, gud\u017cerati, tamilski), awestyjskim, staroperskim pehlewi, nowoperskim, sogdyjskim, tocharskim, ormia\u0144skim, hetyckim, jagnobi, gruzi\u0144skim, w\u0119gierskim, fi\u0144skim, tureckim, arabskim, hebrajskim, tybeta\u0144skim, japo\u0144skim, ajnu, manda, staroperuwia\u0144skim, starocerkiewnym, bu\u0142garskim, serbskim, czeskim, rosyjskim, ukrai\u0144skim, litewskim, gockim, starog\u00f3rnoniemieckim, niemieckim, holenderskim, angielskim, szwedzkim, du\u0144skim; \u0142aci\u0144skim, w\u0142oskim, francuskim, prowansalskim, rumu\u0144skim, hiszpa\u0144skim, portugalskim, starogreckim, nowogreckim, staroiryjskim, breto\u0144skim i alba\u0144skim.<\/span><\/p>\n\n<h2 id=\"h-what-were-his-learning-techniques\"><meta charset=\"utf-8\"\/><meta charset=\"utf-8\"\/><span style=\"font-family: Raleway; color: var(--tcb-skin-color-4);\">Jaka by\u0142y jego metody uczenia si\u0119?<\/span><\/h2>\n\n<p><span style=\"font-family: Raleway; font-weight: 400; color: var(--tcb-skin-color-4);\">Prof. Kazimierz Nitsch w swoim wspomnieniu o Gawro\u0144skim pisa\u0142 o technikach, kt\u00f3re poliglota stosowa\u0142 przy nauce kolejnych j\u0119zyk\u00f3w: \u201eNie nabywa\u0142 wiedzy drog\u0105 teoretyczn\u0105. Przy j\u0119zykach z grup sobie znanych, np. s\u0142owia\u0144skich, lub te\u017c szwedzkim czy rumu\u0144skim, gramatyki nie u\u017cywa\u0142, od razu przyst\u0119powa\u0142 do lektury tekst\u00f3w. W zupe\u0142nie sobie nieznanych j\u0119zykach robi\u0142 to samo, ale po wst\u0119pnym opanowaniu element\u00f3w i d\u0105\u017cy\u0142 do jak najpr\u0119dszego oczytania w danej literaturze\u201d.<\/span><\/p>\n\n<p class=\"has-black-color has-text-color\"><span style=\"font-family: Raleway; font-weight: 400; color: var(--tcb-skin-color-4);\">Gawro\u0144ski przez ca\u0142e \u017cycie pasjonowa\u0142 si\u0119 innymi narodami i ich kultur\u0105. Jedna z jego znajomych wspomina\u0142a czas, kiedy przebywa\u0142 w Pary\u017cu. &#8222;Interesowa\u0142 si\u0119 wszystkim i wszystkimi doko\u0142a, wiele rozmawia\u0142 itd. nawet ze s\u0142u\u017cb\u0105 i wypytywa\u0142 o warunki pracy. Mia\u0142 wielkie uznanie dla pracowito\u015bci Francuzek (\u2026). Jego spostrze\u017cenia w Luwrze, gdzie lubi\u0142 przys\u0142uchiwa\u0107 si\u0119 bredniom przewodnik\u00f3w, oprowadzaj\u0105cych hordy cudzoziemc\u00f3w, by\u0142y nieocenione\u201d. <\/span><\/p>\n\n<p class=\"has-black-color has-text-color\"><span style=\"font-family: Raleway; font-weight: 400; color: var(--tcb-skin-color-4);\">Podr\u00f3\u017cuj\u0105c po W\u0142oszech, pos\u0142ugiwa\u0142 si\u0119 ch\u0119tnie miejscow\u0105 gwar\u0105. Zaprzyja\u017ani\u0142 si\u0119 tak\u017ce z genue\u0144skimi i neapolita\u0144skimi robotnikami W efekcie, nawet po latach, ju\u017c w Polsce, w przyst\u0119pie dobrego humoru nuci\u0142 zapami\u0119tane w\u0142oskie kuplety.<\/span><\/p>\n\n<h2 id=\"h-not-only-a-polish-polyglot-but-also-a-recognized-scientist\"><span style=\"font-family: Raleway; color: var(--tcb-skin-color-4);\">By\u0142 nie tylko polskim poliglot\u0105, ale te\u017c uznanym naukowcem<\/span><\/h2>\n\n<p class=\"has-black-color has-text-color\"><span style=\"font-family: Raleway; font-weight: 400; color: var(--tcb-skin-color-4);\">Andrzej Gawro\u0144ski by\u0142 profesorem na Uniwersytecie Lwowskim. Powszechnie szanowano go jako orientalist\u0119, znawc\u0119 j\u0119zyk\u00f3w indyjskich i przedstawiciela psychologizmu w teorii j\u0119zyka. <\/span><\/p>\n\n<p class=\"has-black-color has-text-color\"><span style=\"font-family: Raleway; font-weight: 400; color: var(--tcb-skin-color-4);\">Jego kariera badawcza od pocz\u0105tku by\u0142a b\u0142yskotliwa. <\/span><\/p>\n\n<p class=\"has-black-color has-text-color\"><span style=\"font-family: Raleway; font-weight: 400; color: var(--tcb-skin-color-4);\">Przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Krakowa na pierwszy rok docentury (1913\/14). Tam zacz\u0119\u0142a si\u0119 jego serdeczna przyja\u017a\u0144 z profesorami Rozwadowskim i Nitschem. W jego mieszkaniu odwiedzali go rozmaici uczeni. Gdy mia\u0142 28 lat, radzi\u0142y si\u0119 go &#8222;siwow\u0142ose powagi, jak Bronis\u0142aw Pi\u0142sudski, kt\u00f3rego <em>Materials for the Study of Ainu Laguage and Folklore<\/em> wydano w\u00f3wczas pod redakcj\u0105 Rozwadowskiego\u201d. Gdy Gawro\u0144ski zmar\u0142, pozostawi\u0142 po nim w r\u0119kopisie s\u0142owniczek <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ainu_language\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">j\u0119zyka Ajn\u00f3w<\/a>, u\u017cywanego przez t\u0105 mniejszo\u015b\u0107 w Japonii.<\/span><\/p>\n\n<p class=\"has-black-color has-text-color\"><span style=\"font-family: Raleway; font-weight: 400; color: var(--tcb-skin-color-4);\">W 1916 roku <meta charset=\"utf-8\"\/>w\u0142adze <span style=\"font-family: Raleway; font-weight: 400; color: var(--tcb-skin-color-4);\">Uniwersytetu Lwowskiego<\/span> mianowa\u0142y go profesorem nadzwyczajnym filologii sanskryckiej. W nast\u0119pnym roku obj\u0105\u0142 tam katedr\u0119 j\u0119zykoznawstwa por\u00f3wnawczego. W 1920 r. by\u0142 ju\u017c profesorem zwyczajnym na tej uczelni. <\/span><\/p>\n\n<h2 class=\"has-black-color has-text-color\" id=\"h-helping-his-students\">Pomaga\u0142 swoim studentom<\/h2>\n\n<p class=\"has-black-color has-text-color\"><span style=\"font-family: Raleway; font-weight: 400; color: var(--tcb-skin-color-4);\">Jako nauczyciel akademicki zbyt pewnych siebie student\u00f3w zra\u017ca\u0142 trudno\u015bciami nie do pokonania. Pozosta\u0142ymi opiekowa\u0142 si\u0119 po ojcowsku. Nitsch opowiada\u0142 o Gawro\u0144skim: \u201eJe\u015bli chodzi o ludzi pracuj\u0105cych naukowo i naprawd\u0119 co\u015b wartych \u2013 nie by\u0142o rodzaju pomocy materialnej czy moralnej, kt\u00f3rej by im nie okaza\u0142 (\u2026), nie licz\u0105c si\u0119 z czasem i si\u0142ami, got\u00f3w zawsze s\u0142u\u017cy\u0107 ca\u0142\u0105 sw\u0105 erudycj\u0105 (\u2026). Pomoc jego by\u0142a mo\u017cliwie daleka od czu\u0142ostkowo\u015bci\u201d. <\/span><\/p>\n\n<p class=\"has-black-color has-text-color\"><span style=\"font-family: Raleway; font-weight: 400; color: var(--tcb-skin-color-4);\">Rozwadowski zapami\u0119ta\u0142, \u017ce Gawro\u0144ski w tym czasie \u017cy\u0142 jak mnich. Inni uwa\u017cali, \u017ce \u201eby\u0142 najweselszym, najdowcipniejszym towarzyszem\u201d. Natomiast siostra uwa\u017ca\u0142a go za \u201enietowarzyskiego\u201d, dodaj\u0105c: \u201eJak si\u0119 to zdarza naturom nie\u015bmia\u0142ym, by\u0142 bardziej sob\u0105 w\u015br\u00f3d obcych, ni\u017c w\u015br\u00f3d swoich\u201d.<\/span><\/p>\n\n<h2 id=\"h-sanskrit-handbook\"><span style=\"font-family: Raleway; color: var(--tcb-skin-color-4);\">Podr\u0119cznik sanskrytu<\/span><\/h2>\n\n<p class=\"has-black-color has-text-color\"><span style=\"font-family: Raleway; font-weight: 400; color: var(--tcb-skin-color-4);\">Andrzej Gawro\u0144ski napisa\u0142 \u201ePodr\u0119cznik Sanskrytu\u201d, kt\u00f3ry do dzi\u015b pozostaje niezast\u0105pion\u0105 pozycj\u0105 do nauki tego j\u0119zyka w Polsce. Ksi\u0105\u017cka ukaza\u0142a si\u0119 w Krakowie w 1932 roku, ju\u017c po \u015bmierci autora. Proces wydawniczy by\u0142 d\u0142ugotrwa\u0142y i natrafia\u0142 na r\u00f3\u017cne przeszkody zwi\u0105zane z egzotyczno\u015bci\u0105 j\u0119zyka. Prof. Rozwadowski wspomina\u0142, \u017ce &#8222;Gawro\u0144ski przygotowa\u0142 najpierw gramatyk\u0119 i wypisy, nast\u0119pnie obja\u015bnienia i s\u0142ownik. <\/span><\/p>\n\n<p class=\"has-black-color has-text-color\"><span style=\"font-family: Raleway; font-weight: 400; color: var(--tcb-skin-color-4);\">Lecz drukarnia Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego \u2013 tak samo zreszt\u0105, jak wszystkie inne w Polsce \u2013 nie posiada\u0142a garnituru czcionek sanskryckich. W rezultacie, postanowiono najpierw odda\u0107 ksi\u0105\u017ck\u0119 do druku jednej z zagranicznych drukarni. Podj\u0119te starania zabra\u0142y wiele czasu, nie doprowadziwszy do celu. Ostatecznie zarz\u0105d drukarni postanowi\u0142 naby\u0107 potrzebny komplet czcionek i wydrukowa\u0107 ksi\u0105\u017ck\u0119 u siebie.<\/span> <\/p>\n\n<p class=\"has-black-color has-text-color\"><span style=\"font-family: Raleway; font-weight: 400; color: var(--tcb-skin-color-4);\">Zn\u00f3w jednak up\u0142yn\u0119\u0142o sporo czasu, zanim drukarnia zebra\u0142a kompletny zestaw czczionek. Zanim czcionki zosta\u0142y roz\u0142o\u017cone i znalaz\u0142 si\u0119 odpowiedni sk\u0142adacz, kt\u00f3ry si\u0119 z nimi zapozna\u0142, autor zmar\u0142.<\/span> <span style=\"font-family: Raleway; font-weight: 400; color: var(--tcb-skin-color-4);\">Ksi\u0105\u017cka nie ukaza\u0142aby si\u0119, gdyby nie prof. Willman-Grabowska. To ona prowadzi\u0142a korekty i por\u00f3wnywa\u0142a tekst z r\u0119kopisem. <\/span><\/p>\n\n<p class=\"has-black-color has-text-color\"><span style=\"font-family: Raleway; font-weight: 400; color: var(--tcb-skin-color-4);\">Odk\u0105d Prof. Willman-Grabowska przej\u0119\u0142a zadanie, kolejne trudno\u015bci sprawia\u0142 zecer. Przy sk\u0142adaniu tekstu i korektach potrzebowa\u0142 sta\u0142ego kontaktu z osob\u0105 prowadz\u0105c\u0105 druk. Kiedy musia\u0142 zaj\u0105\u0107 si\u0119 innymi zadaniami, wraca\u0142 do pracy nad &#8222;Podr\u0119cznikiem Sanskrytu&#8221; dopiero po pewnym czasie. W\u00f3wczas zecer zmuszony by\u0142 uczy\u0107 si\u0119 wszystkiego od nowa. Wielomiesi\u0119czne przerwy wynika\u0142y te\u017c z konieczno\u015bci odnawiania zapasu czcionek, kt\u00f3re szybko si\u0119 zu\u017cywa\u0142y. Pracownik musia\u0142 te\u017c uzupe\u0142nia\u0107 brakuj\u0105ce czcionki.<\/span><\/p>\n\n<h2 id=\"h-fighting-against-disease\"><span style=\"font-family: Raleway; color: var(--tcb-skin-color-4);\">Walka z chorob\u0105<\/span><\/h2>\n\n<p class=\"has-black-color has-text-color\"><span style=\"font-family: Raleway; font-weight: 400; color: var(--tcb-skin-color-4);\">Gawro\u0144ski przez lata zmaga\u0142 si\u0119 z gru\u017alic\u0105, kt\u00f3ra w jego czasach by\u0142a chorob\u0105 \u015bmierteln\u0105 i du\u017cym problemem spo\u0142ecznym. Zapadali na ni\u0105 zar\u00f3wno biedni, jak i bogaci. Pr\u00f3bowa\u0142 walczy\u0107 z chorob\u0105 przez wyjazdy do sanatori\u00f3w i kuracje \u201ezimnymi natryskami\u201d. Ludzko\u015b\u0107 zacz\u0119\u0142a lepiej zwalcza\u0107 t\u0119 chorob\u0119 dopiero w latach 20. XX wieku wraz z wynalezieniem szczepionki, a skutecznie pokonano j\u0105 w po\u0142owie XX stulecia, gdy zastosowano antybiotyki. Niestety, Andrzej Gawro\u0144ski ju\u017c nie doczeka\u0142 tego post\u0119pu w medycynie. <\/span><\/p>\n\n<p class=\"has-black-color has-text-color\"><span style=\"font-family: Raleway; font-weight: 400; color: var(--tcb-skin-color-4);\">Czasami, gdy czu\u0142 si\u0119 gorzej, ca\u0142e dnie sp\u0119dza\u0142 le\u017c\u0105c. Z drugiej strony stara\u0142 si\u0119 wykorzystywa\u0107 ten czas na lektur\u0119 ksi\u0105\u017cek.<\/span> <span style=\"font-family: Raleway; font-weight: 400; color: var(--tcb-skin-color-4);\">Zreszt\u0105 przez ca\u0142e \u017cycie uwielbia\u0142 czyta\u0107. Cz\u0119sto wr\u0119cza\u0142 ksi\u0105\u017cki w prezencie swoim bliskim. Jego przyjaciele zapami\u0119tali go jako cz\u0142owieka niez\u0142omnego, o silnej woli, nieprzyznaj\u0105cego si\u0119 do s\u0142abo\u015bci. W listach i osobistych rozmowach drwi\u0142 sobie z choroby. <\/span><\/p>\n\n<h2 class=\"has-black-color has-text-color\" id=\"h-the-polish-polyglot-s-approach-to-life\">Polski poliglota i jego podej\u015bcie do \u017cycia<\/h2>\n\n<p><span style=\"font-family: Raleway; font-weight: 400; color: var(--tcb-skin-color-4);\">Helena Willmanowa-Grabowska mawia\u0142a o nim: \u201eObdarzony, opr\u00f3cz niepospolitych zdolno\u015bci jeszcze temperamentem zdobywcy i organizatora, widzia\u0142 przed sob\u0105 wiele zada\u0144, rwa\u0142 si\u0119 do ich spe\u0142nienia (\u2026). Mia\u0142 w sobie co\u015b z bu\u0144czucznego rycerza Kres\u00f3w: nie dam si\u0119, nie ust\u0105pi\u0119, i duch jego zwyci\u0119\u017ca\u0142 cia\u0142o (\u2026). Chwile s\u0142abo\u015bci t\u0142umi\u0142 i nie przebaczy\u0142by nikomu, kto by tak\u0105 chwil\u0119 w nim dojrza\u0142\u201d. <\/span><\/p>\n\n<p><span style=\"font-family: Raleway; font-weight: 400; color: var(--tcb-skin-color-4);\">Z powodu gru\u017alicy postanowi\u0142, \u017ce do ko\u0144ca \u017cycia pozostanie kawalerem. Siostra poligloty us\u0142ysza\u0142a p\u00f3\u017aniej od jego przyjaciela o pi\u0119knej, egzaltowanej dziewczynie, kt\u00f3ra za po\u015brednictwem tego\u017c przyjaciela wyzna\u0142a Gawro\u0144skiemu dozgonn\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107. Chcia\u0142a si\u0119 nim zaopiekowa\u0107 i prosi\u0142a go, by wyrazi\u0142 na to zgod\u0119. Us\u0142yszawszy o tym wyznaniu mi\u0142o\u015bci, stwierdzi\u0142 jedynie, \u017ce dziewczyna jest &#8222;histeryczk\u0105&#8221;. Zaakceptowa\u0142 ograniczenia, kt\u00f3re wynika\u0142y z choroby, skrupulatnie unikaj\u0105c wszelkich fizycznych kontakt\u00f3w \u2013 przez ostro\u017cno\u015b\u0107 i dra\u017cliw\u0105 dum\u0119.<\/span><\/p>\n\n<p class=\"has-black-color has-text-color\"><span style=\"font-family: Raleway; font-weight: 400; color: var(--tcb-skin-color-4);\">Na kr\u00f3tko przed \u015bmierci\u0105 w 1927 roku, Gawro\u0144ski le\u017ca\u0142 w gor\u0105czce. Majacz\u0105c, polski poliglota wypowiedzia\u0142 swoje ostatnie s\u0142owa: \u201eWsz\u0119dzie stacje odbiorcze, nie ma nadawczej!\u201d.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Andrzej Gawro\u0144ski urodzi\u0142 si\u0119 w Genewie w 1885 roku. Polski poliglota by\u0142 synem Franciszka Rawity Gawro\u0144skiego, pisarza, historyka i dziennikarza, oraz Antoniny z Mi\u0142kowskich. Mia\u0142 siostr\u0119 i dw\u00f3ch braci. Gawro\u0144ski nie by\u0142 przyk\u0142adnym uczniem. Na jego \u015bwiadectwach szkolnych widnia\u0142a adnotacja: \u201eNaganne maniery z powodu nieustannej zabawy\u201d. Z drugiej strony jego siostra wspomina\u0142a, \u017ce \u200b\u200bposiada\u0142 \u201edu\u017c\u0105 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":10,"featured_media":2172,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"spay_email":""},"categories":[182],"tags":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/elemelingua.com\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/gawronski-2.png","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/elemelingua.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2363"}],"collection":[{"href":"https:\/\/elemelingua.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/elemelingua.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/elemelingua.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/10"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/elemelingua.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2363"}],"version-history":[{"count":20,"href":"https:\/\/elemelingua.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2363\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5179,"href":"https:\/\/elemelingua.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2363\/revisions\/5179"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/elemelingua.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2172"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/elemelingua.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2363"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/elemelingua.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2363"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/elemelingua.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2363"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}